Historia

1. Wprowadzenie

Z DZIEJÓW ARCHIDIECEZJI WROCŁAWSKIEJ
Ks. dr hab. Józef PATER

 

Diecezja wrocławska należy do jednej z najstarszych kościelnych jednostek administra- cyjnych na ziemiach polskich, gdyż sięga swymi początkami zarania państwa polskiego oraz chrześcijaństwa w tej części Europy. Za sześć lat diecezja będzie święciła milenium swych dziejów, często burzliwych i skomplikowanych, podobnie zresztą jak dzieje całego Śląska. Nic też dziwnego, że przeszłością tej wielowiekowej diecezji interesowało się już wielu historyków profesjonalistów i amatorów.

 

Owocem ich zainteresowań są stosunkowo liczne, ale o bardzo zróżnicowanej wartości publikacje, które wydawano w postaci materiałów źródłowych, bądź też w formie popularno-naukowych artykułów. Szczególnie płodnym okazał się pod tym względem wiek XIX, w którym wydano jak dotychczas najwięcej prac z zakresu dziejów diecezji wrocławskiej. Uczeni tego stulecia zajęli się niemal każdym ważniejszym faktem lub wydarzeniem w diecezji od chwili jej erygowania aż do czasów sobie współczesnych. Nie zabrakło w tych badaniach wybitnych kontynuatorów, którzy już w naszym stuleciu odkrywali kolejne karty z przeszłości tej nadodrzańskiej diecezji. W związku z tym zrodziło się nawet przekonanie, że diecezja wrocławska, obok chełmińskiej, włocławskiej i krakowskiej, należy już do stosunkowo najlepiej opracowanych.

 

Tymczasem bliższe zapoznanie się z bogatą co prawda bibliografią diecezji wrocławskiej, (zebrał ją z niezwykłą starannością Ks. Jan Kopiec w pracy "Historiografia diecezji wrocławskiej do roku 1821", drukowanej w czasopiśmie Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, t. 45: 1982 s. 205-396) pozwala stwierdzić, że nie wszystkie okresy i sprawy diecezjalne cieszyły się jednakowym zainteresowaniem. Ponadto, jak już wspomniano wyżej, nie wszystkie publikacje odznaczają się tą samą rzetelnością badaczy i naukową wartością. Dość sporo zastrzeżeń budzą zwłaszcza prace autorów niemieckich odnoszące się do wieku XVII i XVIII.

 

Historycy niemieccy, którzy byli w większości spadkobiercami politycznych rozwiązań Fryderyka II z 1741 r. i zachwycali się na ogół potęgą Prus, rozpatrywali najczęściej każdą stronę działalności króla w atmosferze uwielbienia graniczącego wprost z apoteozą. Nawet wówczas, gdy przychodziło im pisać o spornych kwestiach odnoszących się do moralności i zasad postępowania bohatera, przyjmowali założenie, iż koniec wieńczy dzieło i tym samym dokonując pewnych retuszy i niedomówień, stawiali mimo wszystko ocenę uwielbienia i aprobatę. Tego rodzaju zabiegi stosowali również w odniesieniu do jego polityki religijnej, która miała charakter wybitnie antykatolicki i antypolski. Ale nie brak też prac wartościowych i godnych uwagi.


Do ważniejszych prac niemieckich z zakresu historii diecezji wrocławskiej należą: J. Heyne, Dokumentierte Geschichte des Bistums und Hochstiftes Breslau, I-III, Breslau 1860-1868; F.X. Seppelt, Geschichte des Bistums Breslau, Breslau 1929; W. Marschall, Geschichte des Bistums Breslau, Stuttgart 1980.

 

Z kolei historycy polscy, wolni wprawdzie od obciążeń fryderycjańskiego mitu, którzy mogli sprostować niejedną fałszywą tezę tendecyjnych historyków niemieckich, skoncentrowali swoją uwagę raczej na piastowskim średniowieczu i historii diecezji w XIX i XX w., aniżeli na środkowych stuleciach XVII i XVIII. Tak więc okres ten wymaga jeszcze wielu badań szczegółowych, które umożliwiłyby opracowanie rzetelnej i wyczerpującej syntezy. Dotychczas bowiem w historiografii polskiej dysponujemy jedynym gruntowniejszym opracowaniem śląskich dziejów kościelnych T. Silnickiego, Dzieje i ustrój Kościoła na Śląsku do końca w.XIV, Kraków 1939 i ponownie wydane w Warszawie 1955. Uzupełniają je w pewnym stopniu prace: A. Rogalskiego, Kościół katolicki na Śląsku.

 

Studia nad dziejami diecezji wrocławskiej, Warszawa 1955, która poza ogólniejszym zarysem zwraca więcej uwagi na wiek XIX i XX oraz Bpa W. Urbana, Zarys dziejów diecezji wrocławskiej, Wrocław 1962, będąca zgodnie z tytułem jedynie krótką syntezą najważniejszych spraw i wydarzeń. Tak więc gruntowne opracowanie pozostałych wieków od XV-XX, jak to uczynił T. Silnicki, czeka nadal na swoich autorów. Rozpoczęty zaś w niniejszym numerze "Nowego Życia" cykl artykułów poświęconych dziejom diecezji wrocławskiej przed bliskim już jubileuszem jej tysiąclecia, ze zrozumiałych względów nie wyczerpuje nawet w najogólnieszym zarysie bogatej problematyki historycznej śląskiego Kościoła. W zamierzeniu bowiem autora, artykuły te mają zwrócić jedynie uwagę czytelników na potrzebę gruntownego opracowania dziejów kościelnych na Śląsku i ukazać w sposób popularny i to w największym skrócie jakże trudną i skomplikowaną drogę wrocławskiego Kościoła od chwili jego pojawienia się na śląskiej ziemi aż do dni współczesnych.

 

:: Na skróty:

Archidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of SilesiaArchidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of SilesiaArchidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of Silesia

Archidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of Silesia Archidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of Silesia Archidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of Silesia Archidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of Silesia Archidiecezja Wrocławska, Wrocław, księża, ksiądz, parafia, parafie, dekanat, dekanaty, dziekan, dziekani, duszpasterz, duszpasterze, duszpasterstwo, proboszcz, wikariusz, katecheta, Msza św., Msza Święta, Jan Paweł II, Jan Chrzciciel, bł. Czesław, św. Jadwiga Śląska, Henryków, Trzebnica, Oława, Oleśnica, Brzeg, Catholic Roman Church, Roma, Vatican, Archdiocese of Wroclaw, Wroclaw, priests, priest, parish, parishes, deanery, deaneries, Dean, Deans, pastor, pastors, ministry, pastor, vicar, catechist, Holy Mass, Mass, John Paul II, John the Baptist, Blessed Czeslaw, St. Hedwig of Silesia

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług i statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia (Opera, Firefox, Chrome, IE).

EU Cookie Directive Module Information